Model może poprawnie objaśnić treść przepisu, która w analizowanej dacie już nie obowiązuje. Dlatego przy researchu trzeba znać tekst aktu, jego wersję i datę, na którą prowadzona jest analiza.
Prawo jest wersjonowane, nawet jeśli nie wygląda jak kod
Ustawa ma tekst ogłoszony, kolejne nowelizacje, czasem tekst jednolity lub ujednolicony, przepisy przejściowe i różne daty wejścia w życie poszczególnych zmian. W prawie UE dochodzą kolejne wersje skonsolidowane. Odpowiedź bez ustalenia właściwej wersji aktu może być poprawna językowo, a błędna prawnie.
ISAP i EUR-Lex pokazują coś, czego model nie powinien zgadywać
ISAP podaje m.in. status aktu, dane publikacyjne oraz dostępne teksty. Sam serwis zaznacza przy tym, że nie jest źródłem prawa, a jego teksty ujednolicone mają charakter informacyjny i pomocniczy. EUR-Lex pozwala przeglądać kolejne skonsolidowane wersje aktów UE i wybrać wersję obowiązującą w danym czasie.
Najczęstsze błędy przy pytaniu AI o przepis
- Model przytacza dawną treść artykułu.
- Model łączy aktualny przepis ze starym orzecznictwem bez zauważenia zmiany normy.
- Model pomija przepis przejściowy.
- Model opisuje projekt ustawy tak, jakby już obowiązywał.
- Model podaje prawidłową jednostkę redakcyjną, ale błędnie opisuje jej treść.
Jak wykorzystać OLA do pracy z aktualnym prawem
- Zaczynasz od określenia, czy pytasz o stan obecny czy historyczny.
- OLA wykorzystujesz do pobrania przepisu lub źródła zamiast proszenia modelu o odtworzenie treści z pamięci.
- Sprawdzasz status aktu, daty wejścia w życie oraz ewentualne przepisy przejściowe.
- Dopiero na zweryfikowanym tekście prosisz model o analizę, porównanie lub zastosowanie przepisu do stanu faktycznego.
- Przy ważnym wniosku zachowujesz link lub oznaczenie źródła, aby można było odtworzyć podstawę analizy.
OLA – dostęp do źródeł prawa i narzędzi weryfikacyjnych; OLA Plus – dodatkowo monitoring zmian legislacyjnych; LexPilot – możliwość korzystania z przepisów i źródeł bezpośrednio podczas pracy nad dokumentem w Wordzie.
Data przepisu jest częścią odpowiedzi
Weryfikacja przepisu nie jest czynnością mechaniczną wyłącznie dla początkującego prawnika. Przy szybko zmieniających się regulacjach – choćby AI, e-commerce, podatkach czy prawie pracy – ustalenie daty i wersji aktu powinno być jednym z pierwszych kroków analizy. AI może go przyspieszyć, ale nie może go pominąć.
Odpowiedź bez źródła trudniej sprawdzić
Jeżeli system prawny ma być użyteczny zawodowo, rezultat powinien pozwalać szybko przejść do przepisu i sprawdzić go samodzielnie. To zmienia sposób pracy: model nie pełni roli wyroczni, lecz warstwy analitycznej nad źródłem, którego treść można zweryfikować.
Źródła i materiały
- LexPilot – opis OLA i LexPilot: https://lexpilot.app/
- ISAP – informacje o statusie i tekstach aktów: https://isap.sejm.gov.pl/
- EUR-Lex – skonsolidowane wersje tekstów: https://eur-lex.europa.eu/collection/eu-law/consleg.html?locale=pl
- KIRP, Rekomendacje dotyczące korzystania z AI – znaczenie nadzoru i weryfikacji rezultatu: https://kirp.pl/rekomendacje-dotyczace-korzystania-z-ai/
Uwaga: tekst ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani rekomendacji dotyczącej konkretnego przypadku. Przy wdrażaniu narzędzi AI i LegalTech należy uwzględnić specyfikę organizacji, obowiązki zawodowe, ochronę danych oraz warunki korzystania z wybranych usług.
